Σωτήρης Χατζηγάκης

Ερώτηση: Η πολιτική ως ξεχωριστό επάγγελμα ή μάλλον λειτούργημα αποτελεί ένα αναγκαίο επακολούθημα του τρόπου οργάνωσης, συγκρότησης και λειτουργίας της σύγχρονης κοινωνίας. Η σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα ανταποκρίνεται σ’ όλα τα παραπάνω; Πως κρίνετε την οργάνωση των δύο μεγάλων κομμάτων που εναλλάσσονται την εξουσία; 

Απάντηση: Νομίζω πως είμαι από τους πρώτους πολιτικούς στην Ελλάδα, που τόλμησαν και ομολόγησαν ευθέως και ευθαρσώς αυτή την αλήθεια. Συγχρόνως όμως υπερτόνιζα πάντοτε και την ευθύνη των πολιτών, που ενοχοποιούνται άμεσα για τις επιλογές τους. Ας προσέχουν οι ψηφοφόροι –αν θέλουν να αποκαλούνται πολίτες και όχι «μάζα»– να κάνουν τις σωστές επιλογές και ως προς τους πολιτικούς και ως προς πολιτικούς φορείς. Η απαξίωση όμως της πολιτικής από την κοινωνία οφείλεται και σ’ έναν άλλο λόγο. Οφείλεται δηλαδή στη συντονισμένη επίθεση των ισχυρών παραγόντων του συστήματος και στα μεγάλα οικονομικά κέντρα, που εξοστρακίζουν την πολιτική ως κυρίαρχο και θεσμικό κεντρικό λειτούργημα, καθώς και τους πολιτικούς ως αυταξιακές οντότητες, ώστε να λυμαίνονται ανενόχλητα την κοινωνία και την οικονομία της χώρας. Οφείλουμε λοιπόν όλοι εμείς –πολίτες και πολιτικοί– ν’ αντιδράσουμε σ’ αυτή την επιχείρηση περιθωριοποίησης της πολιτικής. Και να την αναβαθμίσουμε. Να της παράξουμε ξανά όραμα και ιδεολογία. Για να ξαναβρούν οι πολίτες την ελπίδα και τα πιστεύω τους.

Ερώτηση: Τι όμως εννοούμε «αναβάθμιση της πολιτικής»;

Απάντηση: Αναβάθμιση της πολιτικής εννοούμε κατ’ αρχάς την επαναφορά της στα κυρίαρχα ενδιαφέροντα του κόσμου και της κοινωνίας. Και επαναφορά σημαίνει πρώτα-πρώτα εξασφάλιση της αυτονομίας μας, με την έννοια που προσδίδει στον όρο ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Να μπορούμε δηλαδή οι ίδιοι να «δώσουμε στον εαυτό μας το νόμο», και να μπορούμε εμείς οι ίδιοι να ρυθμίζουμε τις τύχες μας. Η αυτονομία στηρίζεται στην πραγματική ελευθερία. Στην ελευθερία με τη θετική της μορφή. Σ’ αυτή, που προσδίδει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να συμβάλει και να συμμετάσχει στην κατασκευή του θεσμικού, κοινωνικού, πολιτικού και πολιτισμικού πλαισίου στο οποίο καλείται να ζήσει.     

Σημαίνει όμως κατά δεύτερο και μια σειρά διαρθρωτικών αλλαγών στις δομές και στους θεσμούς του κοινωνικοπολιτικού μας χώρου. Γιατί είναι αλήθεια, πως στις μέρες μας ο κόσμος ολόκληρος λειτουργεί κάτω από τους κανόνες και τις πειθαρχίες που του επιβάλει η «υπερφιλελεύθερη» και παγκοσμιοποιημένη τάξη πραγμάτων, όπως εκφράζεται αυτή σήμερα από τους πάσης φύσεως «εκσυγχρονισμούς»: δηλαδή από την πιο σκληρή και αντιλαϊκή έκφραση της παγκοσμιοποίησης. Η κατάσταση αυτή έχει ως συνέπεια, το παγκόσμιο σύστημα να κινείται με βάση αυστηρές οικονομετρικές και τεχνοκρατικές αντιλήψεις. Να παραμερίζει τον άνθρωπο, τις κοινωνικές του ανάγκες και την πολιτική. Έτσι όμως δημιουργείται ασφαλώς ένα τεράστιο έλλειμμα δημοκρατίας, που μόνο με ριζικές αλλαγές και ανατροπές μπορεί να υπερκαλυφθεί.

Επαναφορά όμως, κ. Ζώη, της πολιτικής στο επίκεντρο του κοινωνικού προβληματισμού χωρίς ταυτόχρονη αναβάθμιση της λειτουργίας του κομματικού φαινομένου, δεν νοείται. Τα σημερινά κόμματα οφείλουν να εκσυγχρονιστούν. Να είναι κυψέλες ιδεών. Να δέχονται τον παραγωγικό διάλογο, την ποικιλία και την ετερογνωμία. Και κυρίως να μπορούν να προχωρήσουν σε πολιτικές τομές και να μην αρκούνται σε απλή διαχείριση. Δυστυχώς όμως, τα δύο μεγάλα κόμματα, έχουν μεταβληθεί σήμερα σε απλούς μηχανισμούς αλώσεως της εξουσίας. Σ’ αυτό βέβαια ίσως να φταίει και το σύστημα του δικομματισμού, το οποίο με την ιεροποίηση του αιτήματος της κατακτήσεως της εξουσίας και κάτω από την αδιαφιλονίκητη αρχή «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», εμποδίζεται η ουσιαστική ανανέωση της πολιτικής μας ζωής και η απελευθέρωση των πολιτικών φορέων από τα ίδια τα υπαρξιακά τους διλήμματα. Έτσι όμως αποτρέπεται και η πραγματική τους ανάπτυξη και η μετεξέλιξη τους σε αυτόνομες πολιτικές οντότητες, που θα βρίσκονται σε κάθε στιγμή αρωγοί των ανθρώπων και υπηρέτες της κοινωνίας. Η επαναφορά όμως της πολιτικής στο κοινωνικό προσκήνιο απαιτεί σκληρό αγώνα. Αγώνα κατά των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων. Αγώνα απέναντι στη καθιερωμένη αντίληψη της παγκοσμιοποίησης. Κυρίως όμως αγώνα ενάντια στο πολιτικό εκείνο μόρφωμα της «κεντροαριστεράς», δηλαδή του «εκσυγχρονισμού», που καλλιεργεί και στηρίζει με τη συμπεριφορά της το νεφελώδες παγκόσμιο τοπίο με τις απορυθμίσεις, τη συγκεκριμένη οικονομική πολιτική υπέρ των ισχυρών τάξεων και την υποβάθμιση της κοινωνίας και της πολιτικής. Η ιστορική αυτή φάρσα πρέπει να γίνει κατανοητή από τους πάντες και να χτυπηθεί αμείλικτα. Αυτή είναι η πρόκληση των καιρών. Από την υποχώρηση της άλλωστε εξαρτάται κατά πόσο η πολιτική θα επανέλθει στο προσκήνιο και το όραμα, η ιδεολογία και η ελπίδα θα ξαναφωλιάσει στη ψυχή των ανθρώπων.